นิตยสารสารคดี ฉบับ 489 ธันวาคม 2568 ขบวนการประชาชน / สารคดี

นิตยสาร สารคดี ฉบับที่ 489 ธันวาคม 2568
ขบวนการประชาชน

คงมาจากการบรรจบกันของเหตุปัจจัยในช่วงต้นทศวรรษ 2530 การเมืองที่เริ่มเปิดกว้างในยุคนายกรัฐมนตรีที่มาจากการเลือกตั้งอีกครั้ง การพัฒนาประเทศไปสู่ความทันสมัยโดยเฉพาะในด้านอุตสาหกรรม ซึ่งเกิดการกอบโกยและทำลายฐานทรัพยากรของท้องถิ่น ทำให้ชาวบ้านรากหญ้าที่ด้อยโอกาสกว่าตกเป็นเหยื่อของการพัฒนา ถูกแย่งชิงทรัพยากรธรรมชาติที่เคยเป็นแหล่งอาหารและรายได้ยังชีพ

จนถึงจุดหนึ่งผู้ได้รับผลกระทบจากการพัฒนาเหล่านั้นจึงรวมตัวกันออกมาเคลื่อนไหวต่อสู้ปกป้องสิทธิ์และเรียกร้องการรับผิดชอบจากรัฐ ผู้กำหนดทิศทางการพัฒนาที่ผิดพลาด

การปรากฏตัวของ สมัชชาเกษตรกรรายย่อยภาคอีสาน (สกย.อ.) เมื่อปี 2535 นับเป็นกลุ่มแรกๆ ที่สังคมได้รู้จัก ม็อบชาวบ้าน แล้วติดตามมาด้วย สมัชชาคนจน ที่สร้างความสั่นสะเทือนทั้งต่อรัฐบาลและความรับรู้ของสังคม เกี่ยวกับชะตากรรมของชาวบ้านที่ถูกกระทำให้ทุกข์ยากเดือดร้อนจากการพัฒนาที่ไม่เคารพสิทธิ์เสียงของชุมชน

และอีกหลากหลายกลุ่มขบวนการชาวบ้านองค์กรประชาชน ที่ก่อเกิดขึ้นจากกรณีปัญหาความทุกข์ร้อนการได้รับผลกระทบจากโครงการหรือแนวนโยบายการพัฒนาของรัฐ ต่อเนื่องถึงทศวรรษต่อๆ มา

ซึ่งนอกจากเป็นการเรียกร้องปกป้องสิทธิ์ของตนโดยตรง การเคลื่อนไหวของขบวนการคนรากหญ้าสามัญเหล่านั้นยังมีส่วนผลักดันความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองการปกครอง สิทธิเสรีภาพ ความยุติธรรมทางสังคมในภาพรวมของประเทศด้วย

แต่ต่อมาจำนวนหนึ่งก็ปรับลดบทบาทของตัวเองลงไปตามเหตุปัจจัยเงื่อนไขบางส่วนปัญหาข้อเรียกร้องได้รับการแก้ไข และอีกบางส่วนถูกอำนาจเบ็ดเสร็จของรัฐบาลเสียงข้างมากทำให้อ่อนแรงลงด้วยนโยบายประชานิยม

แต่อีกไม่น้อยยังมีการเคลื่อนไหวอยู่ รวมทั้งกลุ่มกรณีที่เกิดขึ้นใหม่ตามที่ สารคดี ฉบับนี้หยิบเรื่องราวของบางกลุ่มองค์กรในขบวนการประชาชนมานำเสนอพอให้เห็นภาพแทนกลุ่มปัญหา

ซึ่งอาจไม่ครอบคลุมทั่วถึงรอบด้านเท่าความกว้างใหญ่ของขบวนการประชาชนในภาพรวมทั้งหมด
แต่ก็คงพอเป็นสังเขปของพลังอีกฟากด้านที่มีส่วนร่วมสร้างสรรค์และเป็นพลวัตพัฒนาการทางสังคมการเมืองในบ้านเรารวมทั้งเป็นแบบอย่างของการลุกขึ้นมามีส่วนร่วมกำหนดอนาคตตนเอง
และการร่วมสร้างสังคมที่เคารพสิทธิ์เสียงของผู้คนทุกกลุ่ม

------------
นิตยสาร สารคดี ฉบับที่ 489 ธันวาคม 2568
ขบวนการประชาชน
ราคา 195 บาท